BPHS Chapter 1 The Creation

बृहत्पाराशरहोराशास्त्रम् अध्यायः १ (सृष्टिक्रमकथा)
Brihat Parashara Hora Shashtra Chapter 1 (The Creation)

॥ ॐ ॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
अथ बृहत्पाराशरहोराशास्त्रम् ॥
गजाननं भूतगणादिसेवितं कपित्थजम्बूफलसारभक्षणम् ।
उमासुतं शोकविनाशकारणं नमामि विघ्नेश्वरपादपंकजम् ॥

सृष्टिक्रमकथनाध्यायः ॥ १ ॥

अथैकदा मुनिश्रेष्ठं त्रिकलज्ञं पराशरम् ।
पप्रच्छोपेत्य मैत्रेयः प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ॥ १ ॥
भगवन्परमं पुण्यं गुह्यं वेदाङ्गमुत्तमम् ।
त्रिस्कन्धं ज्यौतिषं होरा गणितं संहितेति च ॥ २ ॥
एतेष्वपि त्रिषु श्रेष्ठा होरेति श्रूयते मुने ।
त्वत्तस्तां श्रोतुमिच्छामि कृपया वद मे प्रभो ॥ ३ ॥
कथं सृष्टिरियं जाता जगतश्च लयः कथम् ।
खस्थानां भूस्थितानां च सम्बन्धं वद विस्तरात् ॥ ४ ॥

1-4। Offering his obeisance to all-knowing Mahārśi Parāśara and with folded hands, Maitreya said: O venerable Mahārśi, Jyotishya, the supreme limb of the Vedas, has three divisions, viz. Horā, Ganita and Samhita. Among the said three divisions Horā, or the general part of Jyotishya is still more excellent. I desire to know of its glorious aspects from you. Be pleased to tell me, how this Universe is created? How does it end? What is the relationship of the animals, born on this earth, with the heavenly bodies? Please speak elaborately

साधु पृष्टं त्वया विप्र लोकानुग्रहकारिना ।
अथाहं परमं ब्रह्म तच्छक्तिं भारतीं पुनः ॥ ५ ॥
सूर्य नत्वा ग्रहपतिं जगदुत्पत्तिकारणम् ।
वक्ष्यामि वेदनयनं यथा ब्रह्ममुखाच्छ्रुतम् ॥ ६ ॥
शान्ताय गुरुभक्ताय सर्वदा सत्यवादिने ।
आस्तिकाय प्रदतव्यं ततः श्रेयो ह्यवाप्स्यति ॥ ७ ॥
न देयं परशिष्याय नास्तिकाय शठय वा ।
दत्ते प्रतिदिनं दुःखं जायते नात्र संशयः ॥ ८ ॥

5-8. Mahārśi Parāśara answered. O Brahmin, your query has an auspicious purpose in it for the welfare of the Universe. Praying Lord Brahma and Śrī Saraswatī, his power (and consort) and Sun, the leader of the Planets and the cause of Creation, I shall proceed to narrate to you the science of Jyotishya, as heard through Lord Brahma. Only good will follow the teaching of this Vedic Science to the students, who are peacefully disposed, who honor the preceptors (and elders), who speak only truth and are God fe6thng. Woeful forever, doubtlessly, will it be to impart knowledge of this science to an unwilling student, to a heterodox and to a crafty person.

एकोऽव्यक्तात्मको विष्णुरनादिः प्रभुरीश्वरः ।
शुद्धसत्वो जगत्स्वामी निर्गुणस्त्रिगुणान्वितः ॥ ९ ॥
संसारकारकः श्रीमान्निमित्तात्मा प्रतापवान् ।
एकांशेन जगत्सर्व सृजत्यवति लीलया ॥ १० ॥
त्रिपादं तस्य देवत्य ह्यमृतं तत्त्वदऋइअनः ।
विदन्ति तत्प्रमाणं च सप्रधानं तथैकपात् ॥ ११ ॥
व्यक्ताव्यक्तात्मको विष्णुर्वासुदेवस्तु गीयते ।
यदव्यक्तात्मको विष्णुः शक्तितद्वयसमन्वितः ॥ १२ ॥

9-12. Śrī Vishnu, who is the Lord (of all matters), who has undefiled spirit, who is endowed with the three Gunas, although he transcends the grip of Gunas (Gunatita), who is the Author of this Universe, who is glorious, who is the Cause and who is endowed with valor, has no beginning. He authored the Universe and administers it with a quarter of his power. The other three quarters of Him, filled with nectar, are knowable only to the philosophers (of maturity). The Principal Evolver, who is both perceptible and imperceptible, is Vasudeva. The Imperceptible part of the Lord is endowed with dual powers, while the Perceptible with triple powers.

व्यक्तात्मकस्त्रिभिर्युक्तः कथ्यतेऽनन्तशक्तिमान् ।
सत्त्वप्रधाना श्रीशक्तिर्भूशक्तिश्च रजोगुणा ॥ १३ ॥
शक्तिस्तृतीया या प्राक्ता नीलाख्या ध्वान्तरूपिणी ।
वासुदेवश्चतुर्थोऽभूच्छ्रीशक्त्या प्रेरितो यदा ॥ १४ ॥
संकर्षणश्च प्रद्युम्नोऽनिरुद्ध इति मूर्तिधृक् ।
तमःशक्त्याऽन्विता विष्णुर्देवः संकर्षणाभिधः ॥ १५ ॥

13-15. The three powers are Śrī Shakti (Mother Lakshmi) with Sattva-Gun, Bhū Shakti (Mother-Earth) with Rajo-Gun and Nīla Shakti with Tamo-Gun. Apart from the three, the fourth kind of Vishnu, influenced by Śrī Shakti and Bhoo Shakti, assumes the form of Shankarshan with Tamo-Gun, of Pradyumna with Rajo Guna and of Anirudh with Sattva Guna.

प्रद्युम्नो रजसा शक्त्याऽनिरुद्धः सत्त्वया युतः ।
महान्संकर्षणाज्जातः प्रद्युम्नाद्यदहंअकृतिः ॥ १६ ॥
अनिरुद्धात्स्वयं जातो ब्रह्माहंकाकमूर्तिधृक् ।
सर्वषु सर्वशक्तिश्च स्वशक्त्याऽधिकया युतः ॥ १७ ॥

16-17. Mahatatwa, Ahamkara and Ahamkara Murti and Brahma, are born from Shankarshana, Pradyumna and Anirudha, respectively. All these three forms are endowed with all the three Gunas, with predominance of the Guna due to their origin.

अहंकारस्त्रिध भूत्वा सर्वमेतद्विस्तरात् ।
सात्त्विको राजसश्चैव तामसश्चेदहंकृतिः ॥ १८ ॥
देवा वैकारिकाज्जातास्तैजसादिन्द्रियाणि ।
तामसच्चैवभू तानि खादीनि स्वस्वशक्तिभिः ॥ १९ ॥

18-19. Ahamkara is of three classes, i.e. with Sattvic, Rajasic and Tamasic dispositions. Divine class, sensory organs and the five primordial compounds (space, air, fire, water and earth) are, respectively, from the said three Ahamkaras.

श्रीशक्त्या सहितो विष्णुः सदा पाति जगत्त्रयम् ।
भूशक्त्या सृजते ब्रह्मा नीलशक्त्या शिवोऽत्ति हि ॥ २० ॥

20. Lord Vishnu, coupled with Śrī Shakti, rules over the three worlds. Coupled with Bhoo Shakti, He is Brahma causing the Universe. Coupled with Neel Shakti, He is Shiva, destroying the Universe.

सर्वेषु चैव जीवेषु परमात्मा विराजते ।
सर्वं हि तदिदं ब्रह्मन्स्थितं हि परमात्मनि ॥ २१ ॥
सर्वेषु चैव जीवेषु स्थितंह्यंशद्वयं क्वचित् ।
जीवांशो ह्यधिकस्तद्वत्परमात्मांशकः किल ॥ २२ ॥
सूर्यादयो ग्रहाः सर्वे ब्रह्मकामद्विषादयः ।
एते चान्ये च बहवः परमात्मांशकाधिकाः ॥ २३ ॥
शक्तयश्च तथैतेषमधिकांशाः श्रियादयः ।
स्वस्वशक्तिषु चान्यासु ज्ञेया जीवांशकाधिकाः ॥ २४ ॥

21-24. The Lord is in all beings and the entire Universe is in Him. All beings contain both Jivatma and Paramatmāńśas. Some have predominance of the former, while yet some have the latter in predominance. Paramatmāńśa is predominant in the Planets, viz. Sun etc. and Brahma, Shiva and others. Their powers or consorts too have predominance of Paramatmāńśa. Others have more of Jivatmāńśa.